กรณีศึกษาที่สะท้อนคำถามต่อมาตรฐานและความรับผิดชอบของสื่ออาวุโส
สื่ออาวุโสกับมาตรฐานที่สังคมตั้งคำถาม: บทเรียนจากกรณี “สุทธิชัย หยุ่น – วีระ ธีรภัทร”
deepnaturegardens.com – สื่ออาวุโสกับมาตรฐานสื่อ กำลังกลายเป็นประเด็นที่สังคมตั้งคำถามมากขึ้นในช่วงที่การเมืองไทยมีความเข้มข้น การวิพากษ์วิจารณ์นักการเมืองหรือพรรคการเมืองไม่ใช่สิ่งต้องห้าม แต่บทบาทของสื่อมวลชน โดยเฉพาะสื่ออาวุโสที่สังคมให้ความเชื่อถือมาอย่างยาวนาน จำเป็นต้องตั้งอยู่บนความถูกต้องของข้อมูลและความรอบคอบในการสื่อสาร เพราะทุกความเห็นและการวิเคราะห์ย่อมส่งผลต่อการรับรู้ของสาธารณชนในวงกว้าง
กรณีรายการ “คุยให้คิด” ที่มี สุทธิชัย หยุ่น และ วีระ ธีรภัทร เป็นผู้ดำเนินรายการ ได้กลายเป็นตัวอย่างสำคัญที่ทำให้สังคมย้อนกลับมาตั้งคำถามถึง มาตรฐานสื่ออาวุโส มากกว่าความเห็นทางการเมืองเพียงอย่างเดียว
ปัญหาไม่ได้อยู่ที่ความเห็นต่าง แต่คือฐานข้อมูล
สาระสำคัญของข้อถกเถียงครั้งนี้ ไม่ได้เกิดจากการแสดงทัศนะทางการเมืองที่แตกต่าง หากแต่เกิดจากการวิเคราะห์ที่ตั้งอยู่บนข้อมูลคลาดเคลื่อนตั้งแต่ต้น ซึ่งนำไปสู่ข้อสรุปที่ผิดพลาดตามมาเป็นลูกโซ่
ในรายการดังกล่าว มีการตั้งข้อสังเกตว่าพรรคภูมิใจไทยประสบปัญหาในการส่งตัวแทนร่วมเวทีดีเบตด้านเศรษฐกิจ และนำไปสู่ข้อสรุปว่า เอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ และ ศุภจี สุธรรมพันธุ์ เป็นเพียงบุคคลภายนอกที่ถูกดึงมาใช้เพื่อสร้างภาพลักษณ์ ไม่ใช่บุคคลภายในพรรค
ข้อเท็จจริงที่ตรวจสอบได้จากแหล่งสาธารณะ
ข้อมูลที่สามารถตรวจสอบได้จากแหล่งข่าวสาธารณะ ระบุชัดเจนว่าบุคคลทั้งสองเป็น สมาชิกพรรคภูมิใจไทย และมีบทบาทในทีมเศรษฐกิจของพรรค ไม่ได้มีสถานะเป็นเพียงผู้ช่วยหาเสียงหรือคนนอกตามที่ถูกกล่าวอ้างในรายการ
เมื่อข้อมูลตั้งต้นไม่ถูกต้อง การวิเคราะห์ที่ตามมาย่อมคลาดเคลื่อนอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ และนี่คือจุดที่สังคมเริ่มตั้งคำถามต่อกระบวนการทำงานข่าว
สื่ออาวุโสกับมาตรฐานสื่อ ผลกระทบของความผิดพลาดจากสื่ออาวุโส
ความผิดพลาดด้านข้อมูลจากสื่อทั่วไปอาจถูกมองว่าเป็นข้อผิดพลาดรายกรณี แต่เมื่อเกิดขึ้นจากสื่ออาวุโสที่สังคมให้ความเชื่อถือมาอย่างยาวนาน ผลกระทบย่อมขยายวงกว้างกว่านั้น
ความเข้าใจผิดไม่จบลงพร้อมการออกอากาศ
การสื่อสารผ่านสื่อที่มีอิทธิพลสูง ทำให้ข้อมูลที่คลาดเคลื่อนถูกส่งต่อและฝังอยู่ในการรับรู้ของสาธารณชน แม้ภายหลังจะมีการชี้แจงหรือขอโทษแล้วก็ตาม ความเข้าใจผิดที่เกิดขึ้นก่อนหน้าไม่อาจถูกลบล้างได้ทั้งหมด
กรณีนี้ อนุทิน ชาญวีรกูล หัวหน้าพรรคภูมิใจไทย ได้ออกมาชี้แจงต่อสาธารณชน พร้อมยืนยันบทบาทและสถานะของบุคคลที่ถูกกล่าวถึงอย่างชัดเจน ขณะที่วีระ ธีรภัทร ออกมายอมรับภายหลังว่าไม่ทราบสถานะสมาชิกพรรคของบุคคลทั้งสอง และแสดงความขอโทษต่อเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น
คำขอโทษไม่อาจแทนที่กระบวนการกลั่นกรองข่าว
แม้การยอมรับความผิดพลาดและการขอโทษจะเป็นสิ่งที่ควรทำ แต่คำถามสำคัญคือ เหตุใดความผิดพลาดขั้นพื้นฐานเช่นนี้จึงผ่านกระบวนการทำงานข่าวออกมาได้ตั้งแต่ต้น
ความเข้มงวดคือหัวใจของวิชาชีพสื่อ
สื่อมวลชนไม่อาจหลีกเลี่ยงการมีจุดยืนหรือมุมมองทางการเมืองได้โดยสิ้นเชิง ซึ่งเป็นบริบทที่สังคมรับรู้และยอมรับอยู่แล้ว อย่างไรก็ตาม การมีจุดยืนไม่ควรทำให้มาตรฐานการตรวจสอบข้อมูลลดลง โดยเฉพาะเมื่อผู้ทำหน้าที่อยู่ในสถานะที่ถูกคาดหวังให้เป็นแบบอย่างของวิชาชีพ
บทบาททางการเมืองกับความเป็นอิสระของสื่อ
กรณีนี้ยังสะท้อนคำถามเรื่อง “ระยะห่าง” ระหว่างบทบาททางการเมืองกับบทบาทสื่อ โดยเฉพาะในกรณีของวีระ ธีรภัทร ซึ่งเคยดำรงตำแหน่งกรรมาธิการในสภาผู้แทนราษฎรภายใต้โควตาของพรรคการเมืองหนึ่งมาก่อน
ขณะที่สุทธิชัย หยุ่น แม้ไม่ได้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองโดยตรง แต่แนวคิดและท่าทีทางการเมืองที่แสดงออกอย่างต่อเนื่องในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ทำให้ผู้รับสารจำนวนหนึ่งตั้งคำถามถึงความเป็นกลางและความรอบคอบในการตรวจสอบข้อมูล
บทเรียนต่อความน่าเชื่อถือของสื่อในภาพรวม
ในยุคที่พื้นที่สนทนาทางการเมืองจำนวนมากถูกใช้เพื่อยืนยันจุดยืน มากกว่าการตรวจสอบข้อเท็จจริง ความผิดพลาดด้านข้อมูลจากสื่ออาวุโสจึงไม่ใช่เรื่องส่วนบุคคล หากแต่เป็นความเสียหายต่อความน่าเชื่อถือของวิชาชีพสื่อโดยรวม
สื่อมีหน้าที่ตรวจสอบนักการเมือง แต่ในขณะเดียวกัน สื่อเองก็ต้องอยู่ภายใต้มาตรฐานเดียวกัน หากไม่สามารถรักษาความเข้มงวดด้านข้อมูลได้ ก็ยากที่จะเรียกร้องความรับผิดชอบจากฝ่ายอื่น
กรณี “สุทธิชัย หยุ่น – วีระ ธีรภัทร” จึงไม่ใช่เพียงประเด็นความเห็นต่างทางการเมือง หากแต่เป็นคำถามสำคัญต่อ มาตรฐานสื่ออาวุโส ว่าในวันที่จุดยืนทางการเมืองชัดเจนขึ้น มาตรฐานวิชาชีพที่ควรอยู่เหนือจุดยืนนั้น ยังถูกยึดถืออย่างเข้มแข็งเพียงใด
About the Author
